Magazyn Podróżniczy Francja

Dalsze informacje odnośnie kraju: Francja

Klimat Na topie! Wycieczki i wyprawy Tylko nie to! Zakupy jedzenie i picie Święta i wydarzenia Kilka praktycznych wskazówek Sport i aktywny wypoczynek Hasła! Jazda samochodem Jazda samochodem

Poznacie kraj, który ma tak wiele do zaoferowania – jego ludzi i krajobraz, jego kulturę i historię

Impresje

Klimat

Na topie!

Na topie!

Co trzeba wiedzieć o trendach, francuskiej scenie i lokalnych fenomenach

Na topie!

Pod palmami Paryża

Zamiast jechać w lecie na przeludniony Côte d'Azur, niektórzy Paryżanie wolą zostać w domu. Zachwyceni Paryżem turyści także. Bo palmy, piasek, grę w siatkówkę plażową, wieczorne koncerty i inne rozrywki znajdują bezpośrednio za drzwiami mieszkania. Paris Plage – to miejsce lub może wydarzenie, które odbywa się na prawym brzegu Sekwany i rozciąga się na ponad 3 kilometry między ogrodami Tuilerie i Quai Henri IV (połowa lipca-sierpnia). Rzecz nie do przegapienia.

Skoki ekstremalne

Nic ponad skok na bungee? Może jednak nie do końca? Najnowsza atrakcja tego rodzaju nazywa się scable, można go uprawiać w Normandii na południowy zachód od Caen. Sport ten polega na tym, że zjeżdża się z prędkością 100 km/h po stalowej linie, rozpostartej przy linii kolejowej Eiffel, 400 m nad rzeczką Souleuvre (www.ajhackett.fr).

Moda

Eleganckie ubrania największych domów mody kosztują jak wiadomo majątek. Ale nawet z mniejszym budżetem można sobie sprawić coś ładnego do ubrania od Christiana Lacroixa, Chanel czy Diora z dodatkami od Hérmes, Vuittona, Gucciego czy Prady. Sposobem na to jest Dépot-Vente czyli skład rzeczy używanych i specjalne sklepy lub ryneczki. Znaleźć je można w dużych miastach.

Jaskiniowy bakcyl

Kto choć raz zapuścił się do fantastycznego podziemia z jego dziwnymi stalagmitami i stalaktytami, jego rzekami, jeziorami i prehistorycznymi rysunkami na skałach, ten łatwo połknąć może jaskiniowego bakcyla. Żaden inny krajobraz nie sprzyja mu tak jak Périgord. W przypadku takich przygód nie chodzi o turystyczne wycieczki do znanych grot, lecz o wyprawy do podziemia z prawdziwym badaczami jaskiń w charakterze profesjonalnych przewodników. Informacje na temat tego rodzaju atrakcji znaleźć można np. na stronie www.perso.wanadoo.fr/couleurs.perigord.

Wycieczki i wyprawy

Francja à la carte

Wycieczki i wyprawy

Przez Canal du Nivernais do Burgundii

Najpiękniejszy kanał Burgundii ma długość 170 km i łączy Loarę w Decize na południu ze spławną rzeką Yonne w Auxerre. By pokonać zachodnie krańce Morvan, budowniczy kanału musieli kłaść meander obok meandra. Tak powstał najbardziej kręty kanał we Francji. Urlop na wynajętej barce na Canal du Nivernais to chyba najbardziej relaksujący sposób poznania kraju i ludzi. Niezbędne są rowery do zwiedzania miasteczek, wsi, kościołów lub zamków, można na trasie zrobić zakupy lub dla urozmaicenia pobiesiadować w restauracji.

W Decize puszczamy wodze. Obok wiosek Champvert, Cercy-la-Tour i Vandenesse przemieszczamy się na północ. Kanał wiedzie na razie długimi prostymi fragmentami przez łąki i pola, zaś na południe od Châtillon-en-Bazois – przeciwnie, w dolinie małej rzeki Arnon, jest bardzo meandryczny. Stare miasteczko Châtillon-en-Bazois stanowi centrum wypoczynkowych rejsów na kanale, z własną stocznią łódek, château z XVI-XVII wieku i kościołem z XIV wieku.

10 km na północ czeka nas prawdziwa przygoda: podróż przez tunel długości 758 m, tunel Souterrain de la Collanchelle, którym Canal du Nivernais przebija szeroki grzbiet górski, dział wód pomiędzy Loire i Yonne. U jego styku warto zwrócić uwagę na imponującą Échelle de Sardy (drabina z Sardy) z szesnastoma ciasno przylegającymi do siebie śluzami. Na wysokości Château de la Chaise blisko Corbigny spotykają się Canal du Nivermais i Yonne, by stąd wędrować razem na północ. Chitry-les-Mines oraz Marigny-sur-Yonne nieopodal Corbigny to dwie stacje z urządzeniami dla rejsów wypoczynkowych. Dalej obok wioski winiarskiej Tannay pojawia sie Clamecy, pierwsze większe miasto nad kanałem. 23 km na wschód od Clamecy leży Vézelay, słynne miejsce pielgrzymek z romańskimi arcydziełami i restauracjami, w tym świątynią wyrafinowanego smaku Marca Meneau. Z Clamecy kanal kontynuuje swoją drogę w ożywionych zakrętach, dalej przy Coulange-sur-Yonne i Châtel-Censoir z wartym obejrzenia kościołem St-Potentieu (XI wiek). Następny etap to malownicze skały wapienne z Saussois, wznoszące się stromo 50 m obok kanału i jezdni. Popękana ściana jest ulubioną skałką treningową. Po drodze do Mailly-le-Château mijamy kolejne skały, oznaczone jako Réserve Naturelle. Z Mailly-la-Ville opłaca się przeskok do Arcy-sur-Cure, gdzie zwiedzić można Château du Chastenay (XIII w.) i La Grande Grotte, grotę wapienną z prehistorycznymi rysunkami na skałach. W drodze powrotnej można posilić się w restauracji Grottes na trasie N 6, tel. 03 86 81 91 47, €. Na ostatnim fragmencie kanału, wiodącym do Auxerre, znajduje się miejscowość Irancy, wioska winiarska o dużym znaczeniu. Tu Canal du Nivernais przechodzi w Yonne, po rzece tej pływają statki, robimy tu ostatnie kilometry do stacji końcowej Auxerre.

W kierunku Périgord

Szlak ten wiedzie do departamentu Dordogne, do historycznej krainy Périgord. Można ją przeciąć robiąc po drodze postój wzdłuż wybrzeża Atlantyku między Bordeaux i Biarritz. Może się też zdarzyć i tak, że damy się skusić i zostaniemy. Bo jest to jeden z najbardziej atrakcyjnych regionów Francji, z zachwycającym krajobrazem, wyjątkową kuchnią, a w sensie historycznym – to skarbiec z takimi atrakcjami jak jaskinia w Lascaux, centrum prehistorii w Les Eyzies-de-Tayac, mnóstwo pałaców, zamków warownych i opactw. Szlak zaczyna się w Périgord noir na północy głównego miasta Périgueux i wiedzie na południe do Dordognetal, i dalej do Moissac w sąsiednim departamencie Lot-et-Garonne. Na tę trasę o długości około 270 km przeznaczyć trzeba trzy do czterech dni...

Do Périgord docieramy jadąc przez Paryż i Limoges lub na południowy zachód Francji przez Lyon i Clermont-Ferrand. Specjały Périgord: magret de canard (filet z kaczej piersi), foie gras (pasztet z wątróbek), gołąbki pieczone na rożnie z prawdziwkami...

Z Brantôme drogą D 78 wybrać się warto na wycieczkę do Bourdeilles: stare domy tłoczą się miedzy rzeczką Dronne i stromymi skałami wzdłuż murów wału, nad którymi wznosi się wielki zamek. Piękne wnętrza (zwiedzać można w lecie od 9 do 12 i od 14 do 19). Z Bourdeilles trasą D 106 docieramy do D 939, która zaprowadzi nas do Périgueux. Z Périgueux wiedze mała ulica (D 5), która przebiega tak jak kręta Auvézère na wschód i prowadzi nas do Hautefort z zamkiem w pięknym otoczeniu ogrodów. Budowla z okresu 1640-80 jest iście królewskich rozmiarów (zwiedzanie latem od 9 do 12 i od 14 do 19, poza tym od 14-18).

Z Hautefort trasą D 704 dotrzemy na południe do N 89. W dolinie Vézère pierwszy przystanek to Montignac, śliczne miasteczko, które słynie na całym świecie z grot Lascaux, znajdujących się kilka kilometrów stąd na południe. Jeśli jedziemy dalej przez Vézère, Lascaux II ze swoim muzeum to początek fascynującej podróży do prehistorii. Przystanki w Vallée de l'Homme to Centre d'Art Préhistorique w Le Thot, wieś Le Moustier, Tursac, niesamowita ściana skalna groty La Roque St-Christoph i miejscowość Les Eyzies-de-Tayac, gdzie znaleziono pierwsze ślady człowieka z Cro-Magnon. Około 400 000 p.n.e. pojawili się w dolinie Vézère pierwsi ludzie; na 120 000 r. do 35 000 r. p.n.e. datowany jest moustérien, najwcześniejsza faza epoki kamiennej; między 350 000 r. a 10 000 r. p.n.e. żył tu człowiek z Cro-Magnon, nasz bliski przodek.

W Les Eyzies-de-Tayac znajduje się dwugiwazdkowy Hotelrestaurant Centenaire, tel. 05 53 06 68 68, fax 05 53 06 92 41, €€€, adres dla koneserów. Przez Le Bugue dotrzeć można do Limeuil, miasteczka malowniczo położonego u zbiegu Vézère i Dordogne. Zaledwie kilka kilometrów dalej w dół rzeki znajduje się Trémolat z punktem widokowym, z perspektywą na Cingle de Trémolat, wspaniałe meandry Dordogne.

Z powrotem do Limeuil, przekraczamy rzekę i jedziemy w kierunku Le Buisson. Tu aż się prosi wycieczka w kierunku Siorac, a potem do popularnych miejsc nad Dordogne, do Beynac, Roque-Gageac i Domme.

Główna trasa wiedzie jednak po D 25 w kierunku Beaumont. Jedziemy przez Cadouin, gdzie znajduje się opactwo cystersów. Do czasu wykrycia fałszerstwa, opactwo odwiedzane było jako miejsce pielgrzymek do chusty, którą Chrystus miał ocierać swój pot. Ze starej miejscowości Bastide Beaumont, gdzie znajduje się kościół obronny i pozostałości muru miasta założonego w 1272 r. przez Anglików, jedziemy do Monpazier. Ta stara miejscowość jest przepiękna.

6 km na południe od Monpazier na sztucznym wzgórzu wznosi się dumnie zamek Biron. Z wysokości widok sięga 30 km wgłąb okolicy. Jako siedziba 14 pokoleń największych baronów w Périgord, zamek łączy w sobie wszytkie style architektoniczne od 12. do 18. wieku. W lecie odbywają się tu ciekawe wystawy sztuki (zwiedzanie od 9.30 do 12 oraz od 14 do 19).

Trasa z Fumel do Moissac prowadzi przez departament Lot-et-Garonne, starą krainę Quercy. Tournon-d'Agenais i Lauzerte – z pagórkami, polami i winnicami, mocno przypominają Toskanię.

Ostatnim ważnym punktem trasy jest wizyta we wspaniałym romańskim opactwie w Moissac, miasteczku znajdującym się na starym szlaku pielgrzymek do Santiago de Compostela.

Park Narodowy w Pirenejach

Trasa wiedzie z Tuluzy do Parku Narodowego w Pirenejach, który zajmuje 457 km², i do jego pięknych dolin: Cauterets, Ossau i Aspe. Jest to wyśmienity teren do wędrówek, świetnie wykorzystany dzięki szlakom do pieszych wędrówek i górskim chatom . Żyje tu jeszcze 10 niedźwiedzi brunatnych (których wprawdzie nie udaje się zobaczyć), 4500 kozic, duża kolonia sępów i orłów królewskich, głuszce i świstaki. 420 km parku wymaga około tygodnia zwiedzania.

Z Tuluzy jedziemy trasą N 117 do St-Gaudens, gdzie D 8 rozgałęzia się w N 125 i prowadzi do wsi, którą warto zobaczyć: St-Bertrand-de-Comminges. Na południu droga wiedzie do miejscowości z wodami termalnymi Bagnères-de-Luchon. Gorące źródła cenili już starożytni Rzymianie. Dookoła wznoszą się wielkie szczyty Pirenejów. Mijamy miejscowość, na trasie de Superbagnères leży Auberge de Castel-Vielh, Castel Biel, tel. 05 61 79 36 79, €€, w którym serwowane są wyśmienite dania regionalnej kuchni. Droga D 618 prowadzi dalej w stronę zachodnią i wznosi się do Col de Peyresourde (1569 m n.p.m.). W pięknej dolinie Vallée du Louron przebiega przez malowniczą wioskę Arreau do następnego przesmyka, Col d'Aspin na wysokości 1489 m n.p.m. Przy Ste-Marie-de-Campan odbić należy do D 918. Po prawej stronie wznosi się potężny Pic du Midi de Bigorre; przy Col du Tourmalet (2115 m n.p.m.) droga (płatna) na szczyt (2872 m n.p.m.) rozgałęzia się. Powrót na D 918, dalej na zachód. Przez Barèges docieramy do Luz St-Sauveur, ruchliwej, ładnej miejscowości wakacyjnej ze źródłami termalnymi i interesującym romańskim kościołem obronnym. Najważniejsze jednak, by nie przeoczyć jednej z najważniejszych atrakcji Pirenejów: położonego 20 km na południe Cirque de Gavarnie, zapierającego dech w piersiach, stworzonego przez naturę amfiteatru o szerokości 10 km, z wysokim na 442 m wodospadem. Z wioski Gavarnie trafiamy do Cirque pieszo, konno lub na ośle. Następny cel to dolina Cauterets, na której końcu na wysokości 3298 m n.p.m. wznosi się Vignemale. U kresu szlaku Pont d'Espagne znajdziemy kolejkę linową do pięknego górskiego jeziora Lac de Gaube na wysokości 1725 m n.p.m. Wspaniała górska trasa D 918 z dwiema przełęczami (Col de Soulor i Col d'Aubisque) zaprowadzi nas z Argelès-Gazost do Vallée d'Ossau. Tak jak sąsiednia Vallée d'Aspe, dolina ta jest idealna dla wędrówek. W Maisons du Parc otrzymamy wszelkie informacje o Parku Narodowym. Z Vallée d'Ossau przemieszczamy się na północ do Pau, miejsca urodzenia Henryka IV, i tam kończymy trasę.

Tylko nie to!

Tylko nie to!

Kilka użytecznych rad

Tylko nie to!

Jak uniknąć kradzieży

W popularnych regionach urlopowych i na dalekich trasach działają regularne bandy specjalizujące się w kradzieży samochodów. Dlatego w żadnym razie nie powinno się zostawiać tu samochodu na noc na niestrzeżonym parkingu, najlepiej odstawić go do hotelowego garażu lub na ogrodzony lub zagrodzony szlabanem strzeżony plac. Również w ciągu dnia w dużych miastach i w ulubionych rejonach urlopowiczów, takich jak Prowansja, Côte d'Azur czy wybrzeże Atlantyku, nie ma pewności, że złodzieje się nie pojawią. Dlatego w żadnym wypadku nie wolno zostawiać rzeczy wartościowych w samochodzie!

Jak nie pozwolić sobie deptać po piętach

Są takie szczególnie pięknie miejsca, które chcielibyśmy koniecznie zobaczyć. Należą do nich: Mont-St-Michel, Les Baux, Rocamadour, Lourdes, Place du Tertre w Paryżu. W dobie masowej turystyki powinno się takie miejsca omijać, przynajmniej w szczycie sezonu. Chyba że komuś nie przeszkadza tłok, geszefciarstwo i horrendalne ceny za usługi. Jadąc w innym czasie niż wakacje nad Loarę, bardziej skorzystamy, a większość zamków otwarta jest przez cały rok.

Jak nie ulegać

„Dragueur” to taki typ, który podryw traktuje jak dyscyplinę sportową. W przypadku jednoznacznych prób narzucania się, pomaga często energiczne „casse-toi!”, co znaczy tyle co „Spadaj!”. Podrywacz często też próbuje wciągnąć „ofiarę“ w interesującą przyjacielską rozmowę. Nie można dać się zmylić. Bo kiedy „draguer” nie osiągnie w końcu swojego celu, potrafi być nieprzyjemny.

Jak nie stać pod zamkniętymi drzwiami

Jeżeli w planach mamy jeszcze jedno zwiedzanie po południu, może zabraknąć czasu. Do wielu zabytków ostatni zwiedzający wpuszczani są na 45 minut lub godzinę przed zamknięciem.

Jak nie być lekkomyślnym

Wysokie fale i silne prądy wzdłuż wybrzeża Atlantyku dla niejednego pływaka, nawet wprawnego, okazały się zgubne. Zbyt często również bagatelizowane są niebezpieczeństwa czyhające w górach przy złej pogodzie. Na wszelki wypadek lepiej się upewnić co do pogody, zanim wybierzemy się na wędrówkę w góry.

Zakupy

Rynki i hale targowe

Regionalne produkty pierwszej klasy to bardzo pożądane podarunki z podróży

To wielka przyjemność, robić zakupy na odbywającym się raz w tygodniu targowisku we francuskim prowincjonalnym miasteczku. Znaleźć tu można bogatą ofertę wszelakich produktów, którym francuska kuchnia zawdzięcza swoją dobrą sławę. Z uwagi na świeżość wybiera się żywe ptactwo i zabija dla klienta. Warzywa, owoce, ser, specjały mięsne i wędliniarskie, miód i pieczywo oraz wina z regionu sprzedawane są przez prywatnych wytwórców i handlarzy. Niemal zawsze znaleźć można stoiska z pieczonymi kurczakami i świeżo przygotowaną paella lub crêpes, idealne na zaspokojenie małego głodu w tzw. międzyczasie lub do wzięcia na piknik. Na takim targu można też czasem poznać lub nauczyć się rzemiosła artystycznego. Szeroka jest też oferta przydatnych sprzętów domowych, koszy, wyrobów garncarskich oraz odzieży.

Oprócz tych cotygodniowych targów większość dużych miast ma otwarte codziennie hale targowe. Nie ma lepszych miejsc do zakupu artykułów spożywczych i regionalnych specyfików. Dla ułatwienia wszystko zgromadzone jest pod jednym dachem. Tak jest też w przypadku ogromnych super- i hipermarektów na peryferiach miast, przeznaczonych na duże rodzinne zakupy. Z zewnątrz sprawiają wrażenie sterylnej nowoczesności, ale prowadzą szeroki asortyment towarów pakowanych i regionalnych produktów.

Godziny otwarcia sklepów we Francji nie określa jakaś specjalna ustawa, dlatego nie są one stałe. Ogólnie sklepy otwarte są w tygodniu od 9 do 12.30 i od 14.30 do 19 (również w soboty), sklepy spożywcze, piekarnie, trafiki i sklepy z pamiątkami – nawet w niedzielne przedpołudnia. W dużych miastach wiele sklepów otwartych jest także w porze obiadowej.

Na prowincji z kolei sklepy są zazwyczaj zamknięte w poniedziałki, jednak podczas wakacji w lipcu i sierpniu zdarzają się częste odstępstwa od tej reguły. Sklepy specjalistyczne oferują typowe produkty z prowincji pod hasłem produits régionaux, np. musztardę i miód, likier i chleb z kawałkami suszonych owoców.

jedzenie i picie

Trufle z Périgord

W każdej części kraju, który jest rajem smakoszy, zaskoczy nas nowa, niezwykła rozkosz podniebienia

Jedzenie i picie uchodzą we Francji (wciąż) za sztukę. Widać to nawet w prostych restauracjach, które zapraszają do stołu bez epatowania „gwiazdkami”, „czapkami kucharza” „sztućcami” czy innymi wyróżnieniami. W podróży po Francji wiele frajdy sprawia różnorodność regionalnej kuchni. Dopiero ich suma to „kuchnia francuska”. Studiującym kartę dań zagranicznym gościom język stwarza niestety wiele problemów. Ostatecznie sposób przyrządzenia i przyprawy nie interesują już tak, jak główne składniki dania.

Jak wiadomo, petit déjeuner zasługuje na swoją nazwę. Śniadania jada się szybko – filiżanka café au lait, trochę jasnego pieczywa z marmoladą, croissant. W hotelach wyższej klasy oferta poszerzona jest o sok owocowy, müsli, gotowane jajka itp.

Obiad, déjeuner, podawany jest od godz. 12, ale nie po 14. W wiejskich gospodach obiad składa się z zupy, przystawki, dania głownego i deseru. Kawa zamyka posiłek.

Główne danie dnia to wieczorny dîner. Rzadko siada się do stołu przed 20. W zależności od ceny menu składa się z trzech do pięciu dań. Zamówienie á la carte jest znacznie droższe, chyba że zadowolimy się małą przystawką, daniem głównym i serem lub deserem. Porcje dopasowane są do tego, czy jemy więcej dań, jeśli tak, są one wówczas mniejsze.

Na początek zawsze podaje się zupę, tuż po przystawce, hors-d'?uvre. Entrée to ciepłe danie przed daniem głównym, danie mięsne lub rybne. Jako dodatek serwowane są warzywa. Sałatkę podaje się najczęściej po daniu głównym. Ponieważ Francuzi preferują na ogół mięso niemal surowe (bleu) lub krwiste (saignant), przy zamówieniu trzeba zaznaczyć, jeżeli chcemy otrzymać je à point lub medium, średnio wypieczone lub bien cuit, wypieczone.

Żaden posiłek nie może obejść się bez jasnego pieczywa, chleb podawany jest bez ograniczeń. Ważnym elementem jedzenia jest ser (fromage) po daniu głównym. W prostszym menu do wyboru jest albo ser, albo deser. Wybiera się go z przewoźnego barku lub otrzymuje deskę serów na stół.

Na deser do wyboru mamy oprócz pysznych, nie za słodkich ciast (tarta) również lody, sorbety, musy au chocolat. Zasady, by do mięsa pić tylko czerwone wino, a do ryby – tylko białe, nie są już tak rygorystycznie przestrzegane. Lekkie czerwone wino pasuje także do owoców morza. Wino poza tym pije się tylko do jedzenia, a nie jeszcze po nim. Na stole pojawia się też zawsze karafka z wodą, często zamawia się butelkę wody mineralnej gazowanej (gazeuse) lub niegazowanej (non gazeuse). Café noir lub express prawie zawsze zamyka obiad, ale kawę trzeba osobno zamówić.

jedzenie i picie

Bistro, brasserie, restauracja

Bistro (również bistrot) jest dla Francuzów ważnym miejscem spotkań. Tu czują się jak w domu. Bistro na rogu jest otwarte od 6 rano do północy. Tu pija się express, czerwone wino czy aperitif. Można też coś zjeść: danie dnia, plat du jour, jest codziennie inne. Zwłaszcza w dużych miastach większość bistr to prawdziwe restauracje z dobrą kuchnią i wyposażeniem, które wskazuje na to, z jaką kuchnią mamy do czynienia. Dotyczy to też miejsc takich jak brasserie (browar, piwiarnia). To duża restauracja lub coś zbliżonego do restauracji. Tu też gotuje się na wysokim poziomie.

W restauracji wszystko zależy od jej kategorii. Cena i poziom obsługi stoją tu w ścisłym związku. Jeżeli np. na drzwiach umocowane są kolorowe blaszane szyldy uznanych organizacji kulinarnych i gastronomicznych z datą roku, chyba nigdy się nie rozczarujemy. Ponadto oferta dań i menu powinna wisieć przy wejściu wraz z wyszczególnieniem cen. Miejsca przy stoliku nie szukamy sami, tylko czekamy, aż ktoś nam je wskaże. W najlepszych restauracjach zalecane jest, zwłaszcza jeśli chodzi o dîner, by stolik zarezerwować wcześniej telefonicznie. Koszt obsługa zawarty jest w cenie. Zostawia się jednak na stole drobne, do 10 proc. od kwoty rachunku. Jeden posiłek w kilkugwiazdkowej restauracji należy bez wątpienia do największych atrakcji podróży po Francji. Nie trzeba jakoś specjalnie kluczyć, by do takiej restauracji trafić, w całej Francji jest około 600 wielogwiazdkowych restauracji.

Jedzenie podawane jest na ogół od 12 do 14 i od 19 do 22. Większość restauracji zamykana jest po godzinie 24. Poza daniami z menu, których ceny stosowne są do ilości dań oraz do tego, co jest oferowane. Można zrobić sobie zestaw à la carte, przy czym suma ogólna, jaką zapłacimy zamawiając każde danie osobno, jest jednak o jedną trzecią wyższa niż cena typowego zamówienia z menu. Przy wyborze wina nie ma co się bać i popróbować trzeba vin maison – otwartego lub z butelki. Jakość jest najczęściej bez zarzutu, a kosztuje ono połowę tego, co drogie wino markowe.

Święta i wydarzenia

Święta, imprezy i inne wydarzenia

Nawet małe miejscowości opanowane są przez gorączkę świętowania

Lato obfituje w najróżniejsze festiwale i wydarzenia dla turystów. Nie brak także prawdziwych imprez ludowych, czy to bretońskich pielgrzymek, czy to święta pasterzy w Midi, czy też karnawału w Nicei.

Kilka praktycznych wskazówek

Od przyjazdu po odprawę celną

Tu znajdą Państwo spis adresów i informacji najważniejszych w podróży po Francji

Samochód

Francuskie autostrady są płatne. Najwyższa dopuszczalna prędkość: autostrada 130 km/h, przy trudnych warunkach pogodowych 110 km/h; trasy szybkiego ruchu 110 km/h, przy trudnych warunkach pogodowych 100 km/h; drogi krajowe i departamentowe 90 km/h; w terenie zabudowanym 50 km/h. Dopuszczalny poziom alkoholu we krwi 0,5. W przypadku zatrzymania przez patrol policyjny nawet małe przekroczenia dopuszczalnej prędkości karane są wysokimi mandatami. Za przekroczenie prędkości o ponad 50 km/h grozi kara więzienia. W wypadkach policja interweniuje tylko wówczas, gdy ucierpieli w nich ludzie.

Pomoc drogową (dépanneur-remorqueur) oferują całą dobę dyżurne punkty producentów samochodów, za pośrednictwem policji (telefon alarmowy 17) lub telefonów alarmowych na autostradach. ADAC- zagraniczny telefon alarmowy. 0049/89 22 22 22 czynny całą dobę.

Internet

Kafejki internetowe

Paryż

Strasbourg

Toulouse - Tuluza

Termin pobytu i pogoda

Poczta

Listy (20g) i kartki pocztowe słane do krajów Unii Europejskiej kosztują 0,50 euro, do innych krajów europejskich – 0,60 euro.

Telefon

Karty telefoniczne (télécartes) kupić można w trafikach, urzędach pocztowych, na stacjach benzynowych i w hotelach. Istnieją także publiczne aparaty, które akceptują karty Master/Eurocard lub Visa.

Dla połączeń międzynarodowych z Francji wybrać należy kierunkowy 00. Po tym numerze numer do danego kraju (Polska - 48, Niemcy – 49, Austria – 43, Szwajcaria – 41), następnie kierunkowy danej miejscowości bez „0”. Połączenia z zagranicy z Francją realizowane są po wybraniu 00 33 i następnie 9-cio cyfrowego numeru (0 z francuskiego numeru kierunkowego wypada). Funkcjonują trzej operatorzy telefoniczni we Francji: France Telecom, SFR oraz Buygues Telecom. Należy dowiedzieć się u swojego operatora, czy istnieje porozumienie odnośnie roamingu pomiędzy nim a np. Buygues Telecom (www.buygtel.com). Zasięg we Francji wynosi 98 proc. Taryfa normalna (8-21.30) ok. 70 centów za minutę, poza tym czasem oraz w dni wolne – połowa.

Cło

W ramach Unii Europejskiej prywatnych podróżnych nie obowiązują granice celne. Na „użytek osobisty” turysta może wwieźć lub wywieźć np. 800 papierosów, 1 kg tytoniu, 10 litrów napojów spirytusowych oraz 90 litrów wina – z tego maksimum 60 litrów wina musującego. Dla Szwajcarów obowiązują znacznie zredukowane ilości.

Sport i aktywny wypoczynek

Pieszo, w siodle, pod żaglami...

Sport we Francji ma swój smak, jest pasjonujący, relaksujący, ekstrawagancki lub swobodny

Czy to nad Atlantykiem, czy nad Morzem Śródziemnym, w Pirenejach czy w Alpach – we Francji znaleźć można odpowiedni teren dla każdej dyscypliny sportowej. Podobnie jak sztukę kulinarną, Francuzi z pasją uprawiają swój ulubiony sport – organizując wszystko doskonale, i oczywiście ze szczególnym savoir-vivre’em.

Sport i aktywny wypoczynek

Wędkowanie

Sport narodowy: wędkarz, który zapomniawszy o całym świecie siedzi na brzegu rzeczki, kanału lub jeziora, to stały element francuskiego krajobrazu. Wszak zawsze jest w pobliżu jakiś zbiornik wodny. Przy sobie zawsze mieć należy kartę wędkarską. Zasady zmieniają się zależnie od miejsca i muszą być ściśle przestrzegane, np. czasy połowu oraz dopuszczalna liczba i najmniejszy rozmiar złowionej ryby. Zabrania się łowienia w parkach naturalnych i rezerwatach. Informacji udzielają: biuro turystyczne lub sklepy ze sprzętem wędkarskim oraz Conseil Supérieur de la Pêche, 134, avenue Malakoff, 75016 Paryż, tel. 01 45 02 20 20

Golf

Blisko 600 pól golfowych rozłożonych po całym kraju nie pozostawia nic do życzenia. Można zamieszkać w eleganckim hotelu golfowym lub grać jako gość. Zwłaszcza w obszarach wiejskich opłaty są często o połowę niższe niż w Hiszpanii czy Portugalii. Broszurę z wykazem 138 najlepszych golfowych adresów rozsyła Fédération Française de Golf, rue Anatole France, 92300 Levallois-Perret.

Urlop pod żaglami

Z rosnącej liczby firm wypożyczających łodzie można wywnioskować, że urlop na żaglówce jest coraz bardziej popularny. Warunki są idealne: rzeki i kanały odkrywają najpiękniejsze widoki, np. Canal du Nivernais w Burgundii czy Canal du Midi na południu. W szczycie sezonu obie trasy są szczególnie uczęszczane. Warto zatem przy wypożyczaniu sprzętu sprawdzić, czy mają też w programie Alzację, Szampanię, Bretanię czy Charente. Do dyspozycji są na ogół łodzie dla dwóch do dwunastu osób, moc silnika tych łodzi jest tak ograniczona, że można sterować nimi bez papierów sternika. Dwa adresy: Rive de France, 55, rue d'Aguesseau, 92774 Boulogne-Billancourt, tel. 01 41 86 01 02, www.rivedefrance.com; Crown Blue Line, Port de Plaisance, 21170 St-Jean de Losne, tel. 03 80 29 13 81, www.wasserwege.com

Kanu i kajak

Wód, po których można pływać we Francji nie brakuje. Po prostu wypożyczyć trzeba kanu lub kajak i można podziwiać najpiękniejsze krajobrazy rzeczne: Dordogne, nad którą stoją liczne zamki, dziki Gorges du Tarn czy Gorges du Verdon, Lot i wiele innych. W przypadku wyprawy jednodniowej, firma udostępniająca łódź sprowadza ją wraz z całym sprzętem do punktu startowego w górę rzeki. O tym, ile czasu potrzebujemy potem na przebycie tej trasy, decydujemy sami. Informacji udzielają obecnie biura turystyczne regionów.

Rowery i rowery górskie

Wszystkie prowincje Francji są wprost idealne, by spędzać tam wakacje z rowerem, wszystko jedno, czy chcemy ograniczyć się do wypraw jednodniowych, czy cały urlop chcemy spędzić na dwóch kółkach. Siatka ulic jest tak gęsta, że można bez problemu ominąć wielkie miasta i mocno uczęszczane ulice. Kolarstwo górskie (VTT, vélo tout-terrain) można uprawiać na różnych traktach wędrownych głównych (GR, sentiers de grandes randonnées) i traktach wędrownych regionalnych (GRP, grandes randonnées de pays). Istnieją połączenia pociągowe, oznakowane specjalnym symbolem rowerowym, w tych przypadkach rower przewieźć można bezpłatnie. Broszurę nt. 36000-kilometrowej trasy kolarskiej dla rowerów górskich uzyskać można w Fédération française de cyclisme, 5, rue Louis Bertrand, 93110 Rosny-sous-Bois, tel. 01 49 35 69 24, www.ffc.fr.

Jazda konna

Centres équestres, centra jeździeckie, znajdują się we wszystkich częściach kraju. Można tam rezerwować przejażdżki konne (randonnées) jednodniowe lub tygodniowe. Idealne krajobrazy na urlop w siodle to Wogezy, Bretania, Auvergne, Cevennen, Périgord, Camargue i Gaskonia. Informacji udzielają biura turystyczne i Féderation française d'Equitation 9, boulevard Macdonald, 75019 Paryż, tel. 01 53 26 15 50, www.ffe.com

Żeglowanie i surfing

U wybrzeża długości 4000 km nie brak wspaniałych rejonów do żeglowania. Każda większa miejscowość wypoczynkowa na wybrzeżu Atlantyku i nad Morzem Śródziemnym ma swój port ze szkołami żeglowania, wypożyczalniami łodzi i desek surfingowych. Na ciągnących się bez końca, szerokich plażach La Baule, Les Sables d’Olonne przy niskich poziomach wody uprawiać można żeglowanie plażowe (char à voile) i speedsail (deski do żeglowania z 4 kółkami). Idealny rejon do surfowania to Côte d'Argent; przybywają tu surferzy nawet z Ameryki i Australii na mistrzostwa świata zawodowców.

W niemal każdej miejscowości na nabrzeżu jest klub surfingowy. Idealne dla windsurfingu (planche à voile) są jeziora zamknięte, np. Lac de Biscarosse, Lac de Léon, Lac de Cazaux i in.

Jazda na nartach

Francja ma największy obszar narciarski w świecie. Amatorzy sportów zimowych mają do wyboru: Wogezy, Jurę, Masyw Centralny, Alpy i Pireneje. Trzy razy odbywały się we francuskich Alpach zimowe igrzyska olimpijskie: w Chamonix, Albertville i Grenoble. Skorzystali na tym narciarze, przybywający tu na urlop do stacji narciarskich albo nastawionych głównie na pobyty rodzinne, albo do najdalej wysuniętych, takich jak Alpe d’Huez, z możliwością jazdy na nartach przez cały rok po lodowcu i z ekstremalnymi trasami. Informacje na www.skifrance.fr

Wędrówki

Francja ze swoja rozmaitością krajobrazu jest krajem wędrówek par excellence. Ponad 130 000 km oznakowanych ścieżek turystycznych przecina wszystkie części kraju, m.in. tzw. GR, grandes randonnées, które oznaczone są czerwono-białym znakiem, na żółto-zielono GRP (grandes randonnées de pays) oraz na żółto PR (promenade randonnée). Nieodzowne dla turystów są karty z Institut Géographique National (I.G.N), które kupić można w trafikach, w Maisons de la Presse.

Hasła!

Baskowie, Bretończycy i inni

Z tego rozdziału można dowiedzieć się o regionalnych odrębnościach i innych detalach kulturowych

Hasła!

Architektura

Zabytki antycznej zabudowy zachowały się licznie przede wszystkim w Prowansji: Pont-du-Gard, świątynia w Nîmes, amfiteatr w Arles i Orange, amfiteatry w Arles, Nîmes oraz Fréjus, łuki tryumfalne i zabytki St-Rémy i Orange. rzymskie bramy miejskie i łuki tryumfalne stoją w Besançon, Langres, Autun, Reims i Saintes, łaźnie w Nîmes i w Paryżu. Romanizm pozostawił po sobie we Francji liczne kompleksy klasztorne z krużgankami. Wzorcowe dla budowli bazylik jest opactwo Cluny w Burgundii.

Całkowicie własne dzieło Francji, i dlatego określane mianem „style français”, to francuski gotyk (XII-XV wiek). Świetnym jego przykładem jest Katedra w Chartres, prawie tak samo cenne są te w Reims i Amiens. Jedynym w swoim rodzaju obiektem jest opactwo Mont-St-Michel.

Renesans nastał za Karola VIII, który w 1496 r. sprowadził z Włoch artystów, by zbudować Amboise. Za króla Franciszka I powstały zamki Châteaudun, Chenonceau, Chambord i inne. W Paryżu powstały budowle Place des Vosges, wewnętrzny dziedziniec Luwru i pałac Tuilerie, który został zniszczony w 1871 r.

Słynni architekci czasów Ludwika XIV, Ludwika XV i Ludwika XVI, epoki francuskiego klasycyzmu, to François Mansart i jego kuzyn Jules Hardouin-Mansart (boczne skrzydło Wersalu, Place Vendôme). Style architektoniczne empire i romantyzm znamionowały czasy Napoleona I, podczas gdy od końca klasycyzmu do XX w. przejmowane były starsze style. Wybitną postacią zasłużoną dla restauracji średniowiecznych budowli był Eugène Viollet-le-Duc (1814-79), który restaurował m.in. Cité von Carcassonne i Nôtre-Dame w Paryżu. Epoka szklanych domów i budowli z żelaza rozpoczęła się pod koniec XIX wieku dzięki działaniu architekta Tony’ego Garniera. Za jeden z najśmielszych pierwszych obiektów o żelaznej konstrukcji uchodzi Wieża Eiffla, zbudowana w latach 1887-89 przez Alexandre’a Gustave’a Eiffela.

Po wojnie wokół Paryża powstały duże miasta satelickie, w latach 70. XX w. Centrum Pompidou, a nie tak dawno temu Wielki Łuk de la Défense duńskiego architekta Otto von Spreckelsena(1989) oraz futurystyczne Cité de la Science et de l'Industrie de la Villette w Paryżu z jego imponującymi budynkami (1984-89) i Opera Bastylia (1989).

Kultura „Beur“

Les beurs, jak się o nich mówi w żargonie, to urodzeni we Francji potomkowie Afrykańczyków z północy, tzn. mahometan. Beurs (»beur« to słowo utworzone przez odwrócenie i przesunięcie spółgłosek w słowie »arabe«) z języka swoich rodziców opanowują tylko kilka strzępków, są trochę jak urodzone w Niemczech dzieci Turków, „Generacja Ani-Ani”, pozostający w konflikcie z surowym często tradycjonalizmem rodziców, jednocześnie szkalowani i odrzucani przez francuskie otoczenie. Dorastają w banlieues, na przygnębiających przedmieściach, które słyną z przestępczości nieletnich, narkomanii i bandytyzmu. Mimo to nowa samoświadomość przyczyniła się do powstania w latach 80. Culture Beur, która jako świeża subkultura łączy elementy arabskie i francuskie, z własnymi grupami muzycznymi i własną literaturą. Powstała antyrasistowska inicjatywa, SOS-Racisme, do której przyłączyły się setki uczniów.

Korsyka

Korsyka, wyspa o obszarze 8722 km² jest czwartą co do wielkości wyspą Morza Śródziemnego, tuż za Sycylią, Sardynią i Cyprem. Ma ponad 50 szczytów o wysokości przekraczającej 2000 m, Korsyka to zatem góry w morzu i jednocześnie „wyspa piękności”. Zaledwie 5,5 proc. powierzchni może być wykorzystane pod uprawę rolną, oprócz wina i owoców uprawia się tu także tytoń. Wielką rolę odgrywa uprawa oliwek, fig i kasztanów. Owce i kozy są najważniejszymi zwierzętami hodowlanymi.

Po burzliwych latach bezskutecznego dążenia do niepodległości i po 484 latach genueńskiego panowania, Korsyka przyłączona została do Francji w 1768 roku. W 1794 r. wyspa przypadła Anglii, jednak zaledwie dwa lata później podbił ją wielki Korsykanin, Napoleon Bonaparte, i od tego czasu podzielona jest na dwa departamenty: : Corse-du-Sud i Haute-Corse. Ale wyspą brutalnie wstrząsają zamachy bombowe, do których wciąż dochodzi, zamachy FLNC (Front de Libération Nationale de la Corse) i innych ruchów separatystycznych, których ofiarami bywają także wysocy urzędnicy. Jednak zamachy te nie są wymierzone w turystów.

Kraj i ludzie

Pod względem wielkości powierzchni, która wynosi 551 000 km², Francja jest największym krajem Europy Zachodniej. 190 000 km² podlega uprawie rolnej. Wybrzeża Atlantyku i Morza Śródziemnego liczą razem 3100 km.

Różnorodne jak krajobraz Francji jest także społeczeństwo tego kraju (około 60,6 mln mieszkańców). Składa się z potomków Celtów i różnych ludów przybyłych, takich jak Romowie, Germanowie i Normandowie oraz z emigrantów z Hiszpanii, Włoch, Polski, Rosji, z krajów Północnej Afryki i innych. Poza tym mieszkają we Francji liczne mniejszości: na północy Flamandowie i potomkowie Normandów oraz Bretończycy, na południowym zachodzie i południu Baskowie oraz Katalończycy, mieszkańcy Prowansji i Langwedocji, na wschodzie Alzatczycy i Lotaryńczycy, wreszcie Korsykanie.

Chwali się i wspiera starania dążące do tego, by zachować dla następnych pokoleń język i tradycje Basków, Bretończyków i innych mniejszości, takich jak Alzatczycy czy Katalończycy. Nowożytny język francuski powstał z Langue d'Oil, grupy dialektów, którymi mówiono na północ od Masywu Centralnego, a które wyodrębniły się z tutejszej łaciny w czasach galloromańskich. Langue d'Oc, okcytański, używany był na południu i przetrwał w wielu dużych dialektach, nazywanych patois. Pokolenie, które jest obeznane z patois, to jednak prawie wyłącznie pokolenie urodzone przed II wojną światową. Ministère de la Francophonie strzeże mocnej pozycji języka francuskiego na całym świecie – bądź co bądź język ten jest pierwszym językiem 122 mln ludzi w Belgii, Szwajcarii i we francuskich posiadłościach zamorskich.

Rolnictwo

Wykorzystanie ziemi różni się zależnie od regionu. W Normandii dominują pastwiska i dzięki temu przemysł mleczarski, w Bretanii przeważa uprawa warzyw i roślin pastewnych, podczas gdy obszary Île-de-France na południowym zachodzie i na północ od Paryża mogą uchodzić za spichlerz. W okolicach górskich takich jak Masyw Centralny, Jura, Alpy Zachodnie i Pireneje z dużym udziałem użytków zielonych, przeważa wypas bydła. W regionach Provence-Alpes-Côte d'Azur i Languedoc-Roussillon szczególne znaczenie oprócz hodowli owiec ma uprawa warzyw, owoców i produkcja wina.

W porównaniu z Niemcami czy Wielką Brytanią5-procentowy udział pracujących w rolnictwie jest nadal wysoki. Rosnące koszty i twarda konkurencja sprawiają, że przetrwanie francuskich gospodarstw staje się trudne. Sprawę komplikuje dodatkowo fakt, że spośród 500 000 rolników, którzy w 2000 r. odeszli na emeryturę, 300 000 nie ma następców. Między 2000 r. a 2003 r. liczba gospodarstw rolnych zmalała z 664 000 do 600 000. Eksperci zakładają, że w przyszłości wystarczy 200 000 dużych gospodarstw rolnych, by osiągnąć udział w Produkcie Krajowym Brutto na poziomie 2,7 proc.

Parki narodowe

We Francji istnieje obecnie siedem Parków Narodowych. Ponadto stworzonych zostało 38 parków regionalnych oraz rezerwatów. Parki Narodowe zajmują największe obszary, przeważają w rejonie Alp: Parc National de la Vanoise między Arc i Isère ma powierzchnię wilekości 530 km² i w sumie 500 km szlaków wędrownych. Pod względem wielkości przewyższa go Parc National des Écrins (2700 km²), znajdujący się pomiędzy dolinami Romanche, Drac i Durance, oraz Parc National du Mercantour (6850 km²) rozciągający się wzdłuż granicy włoskiej. W tym ostatnim utrzymała się szczególnie bogata flora i fauna, w tym ponad 20 par gatunku, jakim jest orzeł królewski. Słynna jest w Parc National du Mercantour Dolina Cudów, Vallée des Merveilles, której chluba to 100 000 malowideł na skałach z epoki bronzu. Rajem dla przyjaciół przyrody i turystów jest także Parc National des Pyrénées (457 km²) w zachodniej części gór ze szlakami wędrownymi o długości 350 km. Informacje: Fédération des Parcs Naturels de France, 4, rue Stockholm, 75008 Paryż, tel. 01 44 90 86 20, www.parcs-naturels-regionaux.tm.fr

Tereny uprawy winorośli

Bordelais niedaleko Bordeaux, liczące 5000 winnic, dużych i małych châteaux i 1350 km² powierzchni uprawnej – to największy i najważniejszy region winiarski Francji. Dwa znaczące obszary upraw to na północnym wschodzie Szampania (150 mln butelek szampana rocznie) i Alzacja. Burgundia obejmuje pięć obszarów uprawy wina: Côte d'Or, Côte Chalonnaise, Chablis, Mâconnais und Beaujolais. Najważniejsze tereny winiarskie w Val de Loire to: Touraine, Anjou i Muscadet. Mała, ale świetna jest produkcja wina w Savoyen. To samo powiedzieć można o Cahors na południowym zachodzie, gdzie uprawiano wino już w VII wieku. Przywieziona z Ameryki filoksera zniszczyła w XIX wieku dużą część macic winnych, ale udało się je odnowić.

Większy obszar zajmuje Gaillac, położone dalej na południe, gdzie wytwarza się wiele różnych gatunków, które przede wszystkim pija się w tym regionie. Na południowym wschodzie wielka apelacja Côtes-du-Rhône obejmuje 400 km² upraw. Jeszcze większy jest region winiarski Langwedocja, w której wytwarza się głównie vin ordinaire, wino miejscowe. W każdym razie od kilku lat jakość znacznie się poprawiła. Dotyczy to też sąsiadującego obszaru, Roussillon. Prowansja jest najstarszym regionem winiarskim Francji.

Jazda samochodem

Jazda samochodem

Sieć dróg we Francji jest dobrze rozwinięta. Składają się na nią płatne autostrady (autoroutes), drogi szybkiego ruchu (routes nationales) i drogi regionalne. Opłaty mogą być uiszczane również za pomocą kart kredytowych. Najwyższa dopuszczalna prędkość wynosi na autostradach 130 km/h (przy mokrej nawierzchni 110 km/h), na drogach szybkiego ruchu 110 km/h, na pozostałych drogach 90 km/h, w terenie zabudowanym 50 km/h. Istnieje obowiązek zapinania pasów bezpieczeństwa na przednim siedzeniu. Dopuszczalna zawartość alkoholu we krwi to 0,5 promila.